Afkicken is zoektocht

Afkicken is een spirituele zoektocht

De tegenpool van het ellendige verhaal van de verslaving is de wetenschap dat mensen die zo diep zijn gevallen ‘in theorie’, maar ook in werkelijkheid een prachtige kans hebben om hun existentiële verlangen, hun goddelijke natuur alsnog (of weer) te ontdekken. Dat is de paradox van het menselijke leven ten voeten uit. Zo zit een mens in elkaar: leven ‘in duisternis’ betekent dat er ergens ‘licht’ moet zijn, en dat kan ieder mens te weten komen, ook degene die zelf zijn leven op een gegeven moment als totaal waardeloos is gaan ervaren. In die zin heeft de mens inderdaad een vrije wil.

Afkicken en een nieuw leven aanleren is daarmee in wezen een spirituele uitdaging. Wie verslaafd is geraakt zou moeten leren inzien dat hij een lichamelijk en/of geestelijk antwoord heeft gekozen voor een vraag van zijn ziel. Hij zou moeten beseffen dat dat uiteindelijk niets oplevert. Veel verslaafden weten dat ergens diep van binnen wel. Meer dan eens heb ik een verslaafde in een helder ogenblik horen vertellen dat hij goed weet wat hij aan het doen is, en dat het eigenlijk allemaal anders zou moeten. Maar de ‘trek’ is hen gewoon de baas. Het is ook net of verslaafden de paradoxen van het leven veel scherper hebben (moeten) ervaren dan anderen, en of zij – ten gevolge van nare omstandigheden in hun leven – er op cruciale momenten geen raad mee hebben geweten.

De paradox om enerzijds de duisternis van je leven eerlijk en moedig onder ogen te moeten zien en om anderzijds het verlangen om liefde te krijgen en te geven - de goddelijke natuur van de mens - te blijven voelen. Het is de uitnodiging die voor ieder mens klaar ligt, maar voor verslaafden wel heel duidelijk. Vandaar dat Christina Grof terecht zegt: zij zijn ‘God-zoekers pur sang’. Verslaafden zullen dat zelf niet zo uitspreken maar geen mens zal beter kunnen beseffen dan zij dat er ergens en ooit een alternatief moet bestaan voor een leven dat door hen vaak als waardeloos en hopeloos wordt ervaren.

Natuurlijk is vaak wel hulp van buitenaf nodig om een begin te kunnen maken: een goede vriend of een geduldig familielid, of een toevallige ontmoeting met een vreemde, of een heldere droom die als een boodschap klinkt, of een visioen op klaarlichte dag, enz. Daarna heeft een verslaafde in de eerste plaats veel, heel veel belangeloze, liefdevolle aandacht nodig om helderheid te kunnen krijgen over wat er in zijn ziel allemaal gaande is. Alleen daardoor krijgt hij/zij – letterlijk: ‘krijgt’, namelijk als geschenk van de aandachtgever - de vrijheid en de ruimte om het verdriet, de spijt, de schaamte, de woede, e.d. onder ogen zien en het te verdragen. En alleen daardoor krijgt hij/zij geestelijk de ruimte om liefde voor zichzelf te voelen, en vreugde voor het leven, en het oprechte verlangen om goede dingen te gaan doen, en vrede met zijn bestaan, en vertrouwen in de toekomst.

Bij zo’n spirituele benadering van afkicken en herboren worden is het wonen en werken in een leefgemeenschap natuurlijk een zeer goede aanpak. Enerzijds als voedingsbodem voor de ziel, maar natuurlijk ook om - opnieuw – lichamelijk en geestelijk gezond te leren leven, om zelfkennis op te doen, om verantwoordelijk voor anderen te leren zijn.

Bron: Bram Jansen